
باباطاهر زیر سایه بیتوجهی!
قصه، تکراری است؛ ماجرای ساخت هتل در حریم درجهی یک بنایی تاریخی و مخدوش شدن حریم بصری اثر.
به گزارش خبرنگار سرویس میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، هنوز زمان زیادی از انتشار خبر بریده شدن درختان محوطهی آرامگاه «باباطاهر» توسط افرادی که آنها را منسوب به ادارهی میراث فرهنگی همدان میدانستند، آن هم بهدلیل مزاحم بودن درختان برای گرفتن عکس یادگاری توسط گردشگران نگذشته است و شهرداری همدان همچنان به تخریب گاه و بیگاه بناهای تاریخی این شهر مانند خانهی «جواهری» و باغ «بدیعالحکما» ادامه میدهد که خبر جدیدی از افتادن سایهی یک هتل بر آرامگاه «باباطاهر» به گوش میرسد.
هتل باباطاهر در ضلع شمالی میدان باباطاهر و حریم اصلی آرامگاه این شاعر ساخته شده و براساس آنچه در پروندهی ثبتیاش آمده است: «هیچ بنایی نمیتواند در اطراف این اثر تاریخی بلندتر از ساختمان آرامگاه ساخته شود.» این در حالی است که در دو سال گذشته یکونیم طبقه به ارتفاع هتل باباطاهر اضافه شده است.
براساس اسناد موجود، «اثر تاریخی آرامگاه باباطاهر عریان در شهرستان همدان، میدان باباطاهر واقع شده، پس از طی مراحل و تشریفات قانونی لازم در تاریخ 21 / 2 / 1376 به شمارهی 1870 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و از تاریخ ثبت تحت حفاظت این سازمان بوده و هرگونه تخریب و دخل و تصرف در اثر مذکور برابر مواد 558 لغایت 569 از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی «تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده» جرم محسوب و مرتکب مشمول مجازاتهای قانونی خواهد بود. حریم موجود آرامگاه با توجه به وسعت اطراف بنا در مرحلهی اول مناسب است، اما بهلحاظ حریم، دید و منظرهی این آرامگاه، لازم است حریم موجود گسترش پیدا کند.»
یک فعال حوزهی میراث فرهنگی در شهر همدان دربارهی اقدامات انجامشده در محدودهی آرامگاه باباطاهر به خبرنگار ایسنا گفت: بهنظر میرسد نهتنها حریم موجود در این آرامگاه گسترش نیافته است، بلکه ساختوسازها در اطراف این اثر ملی ادامه دارد.
حسین زندی ادامه داد: براساس آنچه از مقابل آرامگاه باباطاهر میتوان وضعیت این هتل را دید، هتلی که حدود هشت سال پیش ساخته شده، در طول دو سال گذشته، یکونیم طبقه افزایش ارتفاع داشته و اکنون ارتفاع آن به 16 متر میرسد. این در حالی است که در طول شش سال گذشته، این هتل سه طبقه داشت.
او با اشاره به بیتوجهی مسوولان میراث فرهنگی استان نسبت به اعتراضها و واکنشهایی که دوستداران میراث فرهنگی در طول دو سال گذشته به این اتفاق داشتهاند، گفت: علاوه بر ساختوساز انجامشده که دید آرامگاه باباطاهر را گرفته، نصب تابلو در اطراف آرامگاه نیز باعث بیشتر مخدوش شدن حریم منظری این بنای تاریخی شده است.
وی با بیان اینکه در ماههای گذشته، در حریم آرامگاه ابوعلی سینا نیز برجها و پارکینگهایی ساخته و به منظر این آرامگاه نیز خدشه وارد شده است، اظهار کرد: با این وجود، مسوولان در این زمینه سکوت کردهاند. سکوت معنادار مدیران میراث فرهنگی وقتی پرسشبرانگیز میشود که در یک سال گذشته، محل برگزاری بیشتر مراسم و مهمانیهای ادارهی میراث همدان «هتل باباطاهر» بوده است.
او ادامه داد: نگرانی فعالان مدنی و دوستداران میراث فرهنگی همدان این است که آیا آنچه در میدان نقش جهان اصفهان اتفاق افتاد، در کنار آرامگاه «باباطاهر» نیز تکرار خواهد شد؟ آیا پس از ساخته شدن هتل باباطاهر، مدیران شهری میتوانند رأی تخریب طبقات اضافه را از مقامات بگیرند؟ آیا در این زمینه پیشگیری بهتر از درمان نیست؟
زندی شهرداری را نیز در این میان مسوول دانست و افزود: این نهاد در چنین مواردی معمولا فقط با یک جریمهی نقدی از موضوع چشمپوشی میکند؛ اما در اینجا متولی اصلی آرامگاه باباطاهر ادارهی میراث فرهنگی است و سکوت مدیران آن، نابخشودنی است. مدیران میراث باید توجه داشته باشند که گردشگر برای دیدن آثار تاریخی و طبیعی به همدان میآید، نه برای دیدن هتلی پنج طبقه.
یک کارشناس معماری نیز دربارهی وضعیت حریم منظری این آرامگاه به خبرنگار ایسنا گفت: در گذشته، وقتی از سمت تهران به همدان وارد میشدیم، با نمای آرامگاه باباطاهر روبهرو بودیم، اما امروز تابلو و بنای یک هتل را میبینیم که منظر آرامگاه را کاملا کور کرده است.
بابک یاریاب ادامه داد: مهمترین مسأله در این محوطه، این است که «خط آسمان» اطراف مقبره شکسته شده و ارتفاع مناسب از بین رفته و یک ارتفاع جدید شکل گرفته است. این اتفاق روی منظر بصری مقبره تأثیر گذاشته است. در حالی که در شهرهایی که بافت تاریخی دارند، اجازه داده نمیشود «خط آسمان» شکسته شود؛ اما در اینجا این اتفاق افتاده و ارتفاع بناهای جدید با بناهای تاریخی یکی نیست.
وی اظهار کرد: باید توجه داشت که این مسائل براساس منفعت شخصی، شکل میگیرند، مانند آنچه در ارتباط با برج جهاننما و میدان نقش جهان اتفاق افتاد.
او استفاده از مصالح نامتناسب در این هتل در دست بازسازی را از دیگر مشکلاتی دانست که به حریم آرامگاه باباطاهر آسیب میزند و گفت: در نمای بیرونی این هتل، از نمای آلومینیومی و مدرن استفاده شده است که با فضا همخوانی ندارد.
وی اضافه کرد: در این محوطه علاوه بر بنای آرامگاه «باباطاهر» بنای تاریخی «امامزاده فرزندعلی» هم قرار گرفته که گنبد دوپوش منحصربهفرد و بسیار زیبایی دارد و برای حفظ معماری کهن آن بهتر است از دستکاری مصون بماند.
انتهای پیام
http://farheekhtegan.ir/fa/news/9701
شماره : 117 | تاریخ: ۱۳/۲/۹۳
زمستان سال ۱۳۹۲ تپه تاریخی روستای علوی ملایر دو بار مورد تعرض قاچاقچیان قرار گرفت و حفره عظیمی با ماشینآلات سنگین در آن ایجاد شد. استفاده از بیل میکانیکی و تریلر و همچنین سماجت حفاران غیرمجاز باعث به وجود آمدن پرسشها و ابهامات فراوانی شد که همچنان بیپاسخ مانده است. اما اتفاق دیگری که در اواخر فروردین افتاد نه تنها پرسشها را بیشتر کرد بلکه تعجب همگان را برانگیخت. پس از حضور باستانشناسان و افرادی از یگان حفاظت میراث فرهنگی و حفاری فاقد حکم کاوش، مدیران میراث فرهنگی همدان تصمیم به پر کردن این گودال بزرگ گرفتند. این اقدام میراث فرهنگی باعث تخریب بیش از ۸۰۰ متر از سطح این محوطه باستانی و نابودی حدود دو متر از ارتفاع خاک تپه و بقایای آن شد. هرچند مدیر کل میراث فرهنگی همدان در مصاحبهای با یکی از رسانهها اعلام کرد که «اینجا چندان ارزش تاریخی ندارد». به گفته اسماعیل رضایی، عضو سابق شورای روستای علوی افراد منتسب به میراث فرهنگی نه حکمی داشتند و نه برنامهای برای حفاری. آنها تنها باعث خرابتر شدن ذهن اهالی منطقه شدند.
روستای علوی جوکار همدان در روزهای گذشته از مناطق خبرساز کشور بود، دو مورد حفاری غیرمجاز با بیل مکانیکی و تخریب یک تپه تاریخی در کنار این روستا و سومین حفاری که توسط کارشناسان میراث فرهنگی انجام شد و نتیجه شدت تخریب این حفاری بیشتر از دو مورد اول بود و مهمتر از همه اظهارات متولیان میراث فرهنگی که گاه این حفاریها را انکار کردند و گاه ارزش تاریخی تپه را به سخره گرفتند. اما اهالی روستا و دوستداران میراث فرهنگی همدان میگویند ماه پشت ابر نخواهد ماند و به زودی مساله روشن خواهد شد و تاریخ و آیندگان در مورد کسانی که هویت و گذشته مردم این سرزمین را بیارزش میخوانند، قضاوت خواهند کرد.
مجید فرهمند از اهالی روستای علوی و همیار محیطزیست میگوید: اسفند ماه گذشته پس از مشاهده حفاران غیرمجاز به پاسگاه زنگ زدیم که گفتند نیرو نداریم. اما مسالهای که بعد از این اتفاقها پیش آمد باعث شد مردم روستا به همه کسانی که وارد روستا میشوند، شک کنند چون اداره میراثفرهنگی به مردم روستا پاسخ شفافی نداد. این شاهد عینی میگوید: کسانی که از اداره میراثفرهنگی آمده بودند نامهای به مردم نشان دادند که حکم حفاری نبود و مردم عصبانی شدند و نامه را پاره کردند و از آنها خواستند یک حکم از فرمانداری بیاورند که نیاوردند. مردم روستای مجاور یعنی روستای «کردخورد» هم آمدند وکمک کردند تا جلوی این کار گرفته شود. پرسش ما این است ماشینآلاتی که مردم روستا از قاچاقچیان گرفتند و تحویل پاسگاه دادند، کجاست و سرنوشت و حکم قاچاقچیان چه شد؟
اردشیر ثریایی یکی دیگر از دوستداران میراثفرهنگی در همدان میگوید: روستای علوی دارای دو تپه تاریخی و یک امامزاده قدیمی است و در کنار آن روستای کردخورد واقع شده که بزرگترین قلعه تاریخی غرب کشور در آن قرار دارد. همچنین طبیعت زیبا و گونههای مختلف جانوری منطقه به عنوان یک ظرفیت گردشگری میتواند مورد بهرهبرداری قرار گیرد و از نظر اقتصادی مردم منطقه را تامین کند. اما متاسفانه مدیریت حاکم بر اداره میراثفرهنگی همدان چنین اعتقادی ندارد و میگوید تپه تاریخی علوی ارزش چندانی ندارد، چون شی یا سفال در آن پیدا نشده است. ثریایی میگوید: آیا با یک روز کاوش آنهم به صورتی که شرح آن در رسانهها آمده میتوان به نتیجه رسید که یک منطقه ثبتشده ارزش تاریخی ندارد. بخشی از ساختمان بقعه شاهزاده ابراهیم که متاخر است، مربوط به دوره قاجار است و برجی که در کنار تپه واقع شده و هنوز سرپاست قدمتی تاریخی دارد که با کمال تاسف مدیریت میراثفرهنگی همدان میگوید ارزش تاریخی ندارد و در کمال تعجب باید بپذیریم! آیا ما آثار دوره قاجاریه را به عنوان آثار تاریخی به رسمیت نمیشناسیم؟ ظاهرا این سازمان با همین اعتقاد بخش بزرگی از تپه را بر اثر دپو کردن روی گودالی که قاچاقچیان حفر کرده بودند، نابود کرده است. علی رضایی از دیگر اهالی روستای علوی درباره تخریب این تپه تاریخی میگوید: مزار شاهزاده ابراهیم یک مکان مقدس است، علاوه بر اینکه امامزاده است از پنج نسل پیش آرامگاه روحانیان روستا نیز اینجاست و با وجود آثار تاریخی اطراف تپه انتظار ما این است که میراث فرهنگی از آن محافظت کند. اما نهتنها محافظت نکرد بلکه از اداره میراثفرهنگی هم آمدند تخریب کردند. با بیل و ماشینهای پلاک قرمز آمدند و تپه را شخم زدند درحالی که مجوز حفاری هم به ما نشان ندادند. رضایی میگوید: ما روستازاده و روستانشین هستیم، اما میخواهیم جواب ما را بدهند که چرا با بیل مکانیلی روی این تپه تاریخی و این مکان مقدس میروند و تخریب میکنند. امیدواریم پیگیری شود. ما کاری با هیچ چیز نداریم، حتی اگر کار نداشته باشیم اینجا امامزاده است و آثار تاریخی هست و... معماری که اینجا دارد برای ما ارزشمند است و باید حفظ شود. هم معماری بنای شاهزاده ابراهیم و هم بقایای تپه تاریخی با ارزش است و معماری ایرانی اسلامی که در آن است باید نگهداری شود. ما میخواهیم بناها بازسازی شود. او میگوید: میراثفرهنگی همدان توجهی به آثار این روستا ندارد. ما وقتی میخواستیم سقف گنبد شاهزاده ابراهیم را ایزوگام کنیم هیچ کمک و نظارتی هم نشد. متاسفانه قاچاقچیان از ارزش این تپه خبر دارند اما میراثفرهنگی استان میگوید ارزش تاریخی ندارد.
تلاش فعالان مدنی همدان و امضاء هنرمندان هم نتوانست باغ و عمارت بدیع الحکما را نجات دهد، و بخشی از عمارت بدیع الحکما تخریب شد.